EEG – badanie w diagnostyce padaczki.

EEG jest ważnym, a może nawet najważniejszym badaniem w diagnostyce epilepsji, pozwalającym zobaczyć pełniejszy obraz pacjenta i jego dolegliwości. Ale trzeba pamiętać, że chociaż cenna i bardzo pomocna, elektroencefalografia nie stawia diagnozy za lekarza, a jedynie pomaga rozstrzygać wątpliwości. Dlatego tak ważne jest, kto, gdzie i w jaki sposób wykona choremu badanie.

 

Co to jest EEG?

 

EEG (elektroencefalogram) jest jednym z badań wykonywanych w diagnostyce epilepsji i polega na sprawdzeniu czynności bioelektrycznej mózgu. Neurony w naszym mózgu cały czas pracują, przesyłając między sobą impulsy elektryczne, skutkiem czego przez mózg w różnych kierunkach przebiega prąd elektryczny. Tę właśnie aktywność elektryczną mózgu rejestruje badanie EEG. Podczas badania elektroencefalograf mierzy napięcie między elektrodami, wzmacnia je i wyrysowuje w postaci ciągłych, sinusoidalnych linii, na podstawie których specjalista ocenia, czy funkcjonowanie mózgu jest prawidłowe.

U chorego na padaczkę wyładowania w mózgu przebiegają gwałtownie, z dużo większą siłą i częstotliwością niż zwykła czynność. Na podstawie zapisu EEG epileptolog może też wywnioskować, czy napady są uogólnione czy ogniskowe, a jeśli są ogniskowe, to w jakiej części mózgu się zaczynają.

 

Jak wygląda badanie EEG?

 

Elektroencefalografia jest badaniem całkowicie nieinwazyjnym i bezbolesnym. Pomiaru dokonuje się za pomocą elektrod rozmieszczonych w odpowiednich miejscach na głowie, które będą rejestrować zmiany potencjału elektrycznego pochodzące od aktywności neuronów kory mózgowej.  Aby badanie było jak najbardziej miarodajne, elektrody muszą być równomiernie i we właściwych miejscach ułożone na głowie pacjenta (w układzie tzw. międzynarodowego systemu „10-20”), tak by powstał rodzaj specjalnego czepka, który zakłada się na głowę pacjentowi. Dla jakości badania ważne jest, aby elektrody maksymalnie dokładnie przylegały do skóry głowy. Samo badanie trwa około 20-30 minut. Bezpośrednio po nim pacjent może powrócić do normalnej aktywności.

 

Prawidłowa interpretacja zapisu EEG. Rola diagnosty

 

Elektroencefalografia jest nieocenionym narzędziem do badania funkcji mózgu, ale trzeba pamiętać, że ma znaczenie pomocnicze, nie rozstrzygające. Epileptolog powinien zlecać je dopiero po przeprowadzeniu wywiadu, który dał mu mocne podstawy do podejrzenia padaczki, a samo badanie ma potwierdzić ją samą oraz jej typ. Elektroencefalograf nie stawia diagnozy za lekarza, ale pomaga rozstrzygać wątpliwości.

Według dr. Piotra Zwolińskiego EEG jest badaniem, w którym można liczyć się z wystąpieniem nieprawidłowości, chyba że się one wyraźnie powtarzają i jesteśmy co do tego pewni. Budowanie szczególnie złej diagnozy na jednorazowym incydencie, jednej niewielkiej, zaobserwowanej jednorazowo nieprawidłowości w zapisie EEG, jest dużym błędem, niestety często obserwowanym w diagnostyce padaczki.

Złota zasada, którą kieruje się dr Zwoliński, interpretując wynik badania brzmi: EEG jest badaniem niesłychanie czułym i tyleż samo niespecyficznym. Dodatkowo u wielu całkowicie zdrowych osób EEG pokaże nieprawidłowy zapis, a jednocześnie jest wiele osób z ciężką formą padaczki, które między napadami mają pełną normalizację zapisu, bez śladów anomalii.

Dlatego interpretację wyniku EEG zawsze odnosi się do konkretnego chorego, sytuacji klinicznej i rozpatruje w zestawieniu z innymi badaniami, które zostały wykonane, i dopiero wyciąga się wnioski. Oznacza to, że prawidłowa interpretacja wyniku EEG zależy od diagnosty, im bardziej doświadczonego, tym lepiej. Bo EEG to świetne badanie, ale tylko w rękach kogoś, kto wie, jak je prawidłowo analizować.

 

I to doświadczenie jest przy analizie wyników kluczowe. Żeby zostać uznanym przez Polskie Towarzystwo Neurofizjologii Klinicznej za specjalistę w dziedzinie, trzeba przeanalizować tysiące wyników badania EEG. Mówiąc kolokwialnie: opatrzeć się z tematem. Dr Piotr Zwoliński ma doktorat z EEG, również z innowacyjnych metod cyfrowych tej formy diagnostyki, a także specjalizację w zakresie tzw. mapowania mózgu. Pracownia EEG w Neurospherze to dwa nowoczesne cyfrowe aparaty i szeroka ekspertyza w zakresie badania pacjentów w różnym wieku i stanie. Ale przede wszystkim badanie EEG wykonuje się tu, rozumiejąc całe podłoże neurofizjologiczne, co jest konieczne do właściwego zinterpretowania wyniku badania.

 

Badania EEG w Neurosphera

 

EEG wideometryczne

 

Chociaż zapis EEG jest cenną wskazówką w diagnostyce padaczki, żadne testy nie zastąpią wiedzy i doświadczenia lekarza. Dla prawidłowej diagnozy epileptolog musi wiedzieć, co się dzieje z pacjentem podczas napadów. Ważne są wszystkie szczegóły: w którą stronę pacjent przekręci głowę, w którą „uciekają” gałki oczne, gdzie występują drgawki napadowe itd. Wideometryczne EEG pozwala lekarzowi zobaczyć pacjenta w tym kluczowym dla diagnostyki choroby momencie. Badanie wykonuje się w warunkach specjalnie przygotowanej pracowni. Pacjenta podłącza się na stałe do elektroencefalografu, włącza kamerę i czeka na napad padaczkowy. Czasem trzeba poczekać kilka dni, ale kiedy już dojdzie do napadu, lekarz otrzymuje najpełniejszą możliwą informację – zapis wyładowań mózgu zsynchronizowany z reakcjami pacjenta. Prowokowanie napadów w celach diagnostycznych ma jednak swoich krytyków, gdyż takie napady są z reguły rozleglejsze i bardziej gwałtowne niż te, które występują samoistnie. Jeżeli jednak wyniki badania zinterpretuje doświadczony lekarz, uzyskamy wgląd w subtelne szczegóły napadu skorelowane sekunda po sekundzie z zapisem EEG.

 

EEG dzieci we śnie. Kontrowersyjność badania

 

W Polsce częstą praktyką w diagnostyce epilepsji u dzieci jest wykonywanie badania EEG podczas snu. Wynika to przede wszystkim z wygody takiego rozwiązania: dziecko śpi, więc jest spokojne, nie stawia oporu podczas zakładania elektrod. Ale nie mówimy tu o śnie nocnym, w naturalnym cyklu fizjologicznym pacjenta. Ze względów czysto organizacyjnych (godziny pracy pracowni EEG) badanie nie może być wykonane w nocy, więc rodzice proszeni są o „przetrzymanie” dziecka aż do czasu badania, co oznacza czasem nawet kilkadziesiąt godzin bez snu. Dr Piotr Zwoliński jest zdecydowanym przeciwnikiem tej metody. Żeby uzyskać senność u dziecka w czasie dnia, stosuje się tzw. deprywację snu, polegającą po prostu na zmuszaniu dziecka do niespania, wybudzaniu go kilka czy kilkanaście razy w ciągu doby. Poza oczywistą niedogodnością deprywacja snu jest niesłychanie silnym czynnikiem wywołującym napad. W nienaturalnych warunkach mózg jest sprowokowany do nienaturalnych zachowań.

W Neurospherze badanie EEG u dzieci wykonuje się w warunkach nieprowokowanych. Dziecko nie musi być przygotowane w jakiś specjalny sposób, po prostu przychodzi z rodzicem na umówioną godzinę. Mamy doskonale przeszkolonego, doświadczonego technika, który wyśmienicie radzi sobie z dziećmi w różnym wieku i w różnym stanie zdrowia. Badanie wykonane w czuwaniu jest dla specjalistów z Neurosphery wystarczająco informatywne.

 

Jak wykonuje się badanie EEG w Neurospherze?

 

W Neurospherze przeprowadzamy badanie EEG w nowoczesny, całkowicie nieobciążający pacjenta sposób. Nie ma warunków wstępnych, żadnych przygotowań, nakazów, zakazów, jak dieta czy mycie głowy specjalnymi płynami. Jedynym warunkiem jest obecność pacjenta. Standardowe badanie wykonujemy w czuwaniu, bo jest ono odpowiednio ilustratywne i pozwala dobrze przeanalizować wynik doświadczonemu diagnoście. Zapis snu jest dużo bardziej mylący, bo we śnie fizjologicznie występują elementy łudząco przypominające elementy ostre, które mogą być zinterpretowane błędnie jako wyładowania padaczkowe.

Oczywiście, jeśli jest specjalne wskazanie kliniczne, modyfikujemy sposób przeprowadzania badania EEG i robimy je np. o specjalnej porze, dłużej czy w specjalnych warunkach. Dotyczy to np. podejrzenia padaczki odruchowej, którą prowokuje jakiś bodziec. Wówczas taki czynnik prowokujący wprowadzamy do badania, bo inaczej napad nie wystąpi. Jeśli zaś chory zgłasza, że cierpi na napady o jakiejś stałej nocnej porze, np. godzinę od momentu zaśnięcia, wtedy obserwujemy chorego właśnie w tym konkretnym przedziale czasowym, co oznacza badanie podczas snu. Stosujemy w tej sytuacji metodę badania wideometrycznego.

 

Czy prawidłowy wynik EEG może wykluczyć epilepsję?

 

Podobnie jak uzyskanie potwierdzenia choroby, także wykluczenie epilepsji jedynie na podstawie wyniku zapisu EEG jest niemożliwe. Elektrody, które wychwytują fale mózgowe, są odgrodzone od mózgu włosami, skórą, czaszką i oponami mózgowo-rdzeniowymi, przez co nie zawsze rejestrują słabe wyładowania padaczkowe. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy niewielkie ognisko zlokalizowane jest w głębokich strukturach mózgu, na przykład w płacie czołowym. Dochodzi wówczas do paradoksalnej sytuacji: elektroencefalograf rejestruje normalną czynność mózgu, a obserwujący chorego epileptolog nie ma wątpliwości, że patrzy na napad padaczkowy. Oprócz tego, w niektórych typach padaczki, funkcje mózgu w okresach między napadami się normalizują i zapis EEG nie pokazuje żadnych patologii. Uważa się, że badanie wykonane między napadami pokazuje zaburzenia u około 40% chorych z klinicznie rozpoznaną padaczką. Badanie powtórzone kilkakrotnie, zwiększa ten odsetek do 60%.

 

Czy badanie EEG jest szkodliwe?

 

Badanie elektroencefalograficzne jest absolutnie nieszkodliwe i dlatego można je wielokrotnie powtarzać. Wykorzystujemy badanie EEG nie tylko do rozpoznania padaczki, ale zalecamy je też w trakcie leczenia. Dzięki niemu możemy obserwować, czy zapis zmienił się pod wpływem terapii lub czy pod wpływem leków czynność mózgu została zmodyfikowana. EEG jest niezwykle przydatnym narzędziem, ale nie zastąpi badania klinicznego wykonanego przez doświadczonego epileptologa. Pamiętajcie, że po rejestracji w naszym systemie Neuroterminal – możecie swobodnie umówić się na konsultacje, wizytę, jak również badania EEG w naszym Centrum Terapii Padaczki Neurosphera!

 

Blog O Padaczce

Zajrzyj do naszego bloga

Padaczka a prowadzenie pojazdów

Dzięki postępowi neurologii i epileptologii, coraz lepszej jakości leków, szybszym i trafniejszym diagnozom, a tym samym skutec...
Czytaj więcej

Covid a padaczka

COVID-19. Nowa zakaźna choroba koronawirusowa, której nazwę od ponad półtora roku cały świat odmienia przez wszystkie przypadki...
Czytaj więcej
badanie EEG w diagnozie epilepsji

EEG – badanie w diagnostyce padaczki.

EEG jest ważnym, a może nawet najważniejszym badaniem w diagnostyce epilepsji, pozwalającym zobaczyć pełniejszy obraz pacjenta ...
Czytaj więcej
padaczka skroniowa

Padaczka skroniowa

Miliony chorych na świecie cierpią na padaczkę skroniową. Wiemy o niej mnóstwo, więcej niż o jakiejkolwiek odmianie epilepsji. ...
Czytaj więcej